Επένδυση €387,8 εκατ. στον νέο ευρωπαϊκό υπερυπολογιστή για την AI

Σύνοψη

• Η κοινοπραξία EuroHPC και το LUMI AI Factory επέλεξαν τη γαλλική Bull για την κατασκευή του υπερυπολογιστή LUMI-AI, μια στρατηγική επένδυση ύψους 387,8 εκατομμυρίων ευρώ.
• Το σύστημα θα εγκατασταθεί στο Kajaani της Φινλανδίας το δεύτερο εξάμηνο του 2027, προσφέροντας δεκαπλάσια ικανότητα εκπαίδευσης και συμπερασμού μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης σε σχέση με τις τρέχουσες υποδομές.
• Στο εσωτερικό του θα φιλοξενεί επεξεργαστές 6ης γενιάς AMD EPYC των 256 πυρήνων και τους νέους επιταχυντές AMD Instinct MI430X, βασισμένο στην αρχιτεκτονική BullSequana XH3500.
• Η λειτουργία του βασίζεται αποκλειστικά σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενώ ένα καινοτόμο σύστημα υδρόψυξης θα διοχετεύει την παραγόμενη θερμότητα στο δίκτυο τηλεθέρμανσης της τοπικής κοινότητας.
• Η επιλογή της Bull, η οποία πρόσφατα πέρασε στον πλήρη έλεγχο του γαλλικού κράτους, αναδεικνύει την ευρωπαϊκή προσέγγιση για τεχνολογική κυριαρχία απέναντι στους αμερικανικούς κολοσσούς του cloud computing.

Η συνεχιζόμενη επέκταση των ευρωπαϊκών υποδομών υπερυπολογιστών επιβεβαιώνεται μέσω της νέας, εξαιρετικά κομβικής συμφωνίας που συνήψε η κοινοπραξία EuroHPC με τη γαλλική εταιρεία Bull, η οποία πλέον αποτελεί αναπόσπαστο περιουσιακό στοιχείο του γαλλικού κράτους. 

Το αντικείμενο αυτής της συμφωνίας αφορά την ανάπτυξη, παράδοση και λειτουργία του LUMI-AI, ενός υπερυπολογιστή νέας γενιάς βελτιστοποιημένου αποκλειστικά για τεράστιους φόρτους εργασίας Τεχνητής Νοημοσύνης, ο οποίος πρόκειται να διευρύνει σημαντικά τις δυνατότητες των ερευνητικών ιδρυμάτων, των ακαδημαϊκών κοινοτήτων και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων της Γηραιάς Ηπείρου που δραστηριοποιούνται στην ανάπτυξη μεγάλων γλωσσικών μοντέλων. 

Η εξέλιξη αυτή έρχεται να συμπληρώσει το ευρύτερο στρατηγικό πλάνο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενίσχυση της περιφερειακής τεχνολογικής ανεξαρτησίας, ενσωματώνοντας κορυφαία κατασκευαστικά πρότυπα και βιώσιμες πρακτικές διαχείρισης πόρων σε μια εγκατάσταση που αναμένεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2027 στο Kajaani της Φινλανδίας.

Η σημασία της επένδυσης στο LUMI-AI

Το LUMI-AI είναι ένας υπερυπολογιστής αξίας 387,8 εκατομμυρίων ευρώ που θα εγκατασταθεί στη Φινλανδία το 2027, με στόχο να αυξήσει κατά δέκα φορές την ευρωπαϊκή χωρητικότητα στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Η χρηματοδότηση του έργου προέρχεται ισομερώς από τον ευρωπαϊκό φορέα EuroHPC και την κοινοπραξία LUMI AI Factory, η οποία περιλαμβάνει έξι συμμετέχοντα κράτη.

Το project αποτελεί το έκτο κατά σειρά συμβόλαιο προμήθειας AI Factory που υπογράφεται υπό την ομπρέλα του EuroHPC, αποδεικνύοντας τη μεθοδική προσέγγιση της Ευρώπης στη δημιουργία ενός διασυνδεδεμένου, πανευρωπαϊκού οικοσυστήματος υπολογιστικής ισχύος. Το συνολικό κόστος, το οποίο αγγίζει τα 387,8 εκατομμύρια ευρώ, επιμερίζεται αυστηρά στη μέση. Το μισό κεφάλαιο καλύπτεται απευθείας από την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία, ενώ το υπόλοιπο 50% χρηματοδοτείται συνεργατικά από τα κράτη-μέλη της κοινοπραξίας LUMI AI Factory, στην οποία συμμετέχουν ενεργά η Φινλανδία, η Τσεχία, η Δανία, η Εσθονία, η Νορβηγία και η Πολωνία. Το πολυεθνικό μοντέλο χρηματοδότησης αντανακλά την ανάγκη διαμοιρασμού του τεράστιου κόστους που απαιτούν πλέον οι υποδομές αιχμής, επιτρέποντας παράλληλα σε χώρες χωρίς την απαραίτητη εγχώρια υποδομή να αποκτήσουν εγγυημένη πρόσβαση στους πόρους ενός υπερυπολογιστή που φιλοξενείται στις εγκαταστάσεις του ερευνητικού κέντρου CSC.

Τεχνικά χαρακτηριστικά, αρχιτεκτονική και hardware

Το σύστημα του LUMI-AI σχεδιάστηκε γύρω από την αρχιτεκτονική BullSequana XH3500, χρησιμοποιώντας επιταχυντές AMD Instinct MI430X και επεξεργαστές 6ης γενιάς AMD EPYC 256 πυρήνων. Τη δικτύωση της υποδομής αναλαμβάνει η φινλανδική Nokia σε συνδυασμό με τον διασυνδέτη BXI της Bull, ενώ το στρώμα αποθήκευσης υποστηρίζεται από το IBM Storage Scale.

Οι αυστηρές τεχνικές προδιαγραφές του νέου συστήματος καταδεικνύουν τον προσανατολισμό του προς τις εξαιρετικά απαιτητικές διεργασίες εκπαίδευσης και συμπερασμού μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης, παρέχοντας ταυτόχρονα το απαραίτητο υπόβαθρο για πολύπλοκες επιστημονικές προσομοιώσεις.

• Επεξεργαστική ισχύς: Ενσωμάτωση των επεξεργαστών 6ης γενιάς EPYC της AMD με αρχιτεκτονική 256 πυρήνων, εξασφαλίζοντας μέγιστη απόδοση στον υπολογισμό γενικού σκοπού.
• Επιτάχυνση γραφικών (GPUs): Αξιοποίηση των επόμενης γενιάς μονάδων AMD Instinct MI430X, οι οποίες βελτιστοποιούν την απόδοση στους αλγορίθμους μηχανικής μάθησης.
• Αποθηκευτικός χώρος & δικτύωση: Το IBM Storage Scale διαχειρίζεται τα δεδομένα σε επίπεδο petabytes, τη στιγμή που η υποδομή μεταφοράς δεδομένων στηρίζεται στον διασυνδέτη υψηλού εύρους ζώνης BXI της Bull και στον εξοπλισμό της Nokia.
• Απόδοση συστήματος: Το σύστημα θα προσφέρει σχεδόν διπλάσια ισχύ στους συμβατικούς υπολογισμούς υψηλής απόδοσης (HPC) σε σχέση με τον τρέχοντα υπερυπολογιστή LUMI, αλλά θα πολλαπλασιάσει επί δέκα τη χωρητικότητα στα αποκλειστικά φορτία εργασίας AI.

Βιωσιμότητα και ενεργειακή αποδοτικότητα

Ο υπερυπολογιστής ενσωματώνει την πατενταρισμένη τεχνολογία υδρόψυξης Direct Liquid Cooling της Bull, καταναλώνοντας αποκλειστικά ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια. Η περίσσεια θερμότητας που παράγεται από τους επεξεργαστές συλλέγεται και διοχετεύεται απευθείας στο δίκτυο τηλεθέρμανσης της τοπικής κοινότητας του Kajaani.

Το ζήτημα της ενεργειακής κατανάλωσης στους σύγχρονους υπερυπολογιστές αποτελεί το κρισιμότερο πρόβλημα κλιμάκωσης, ωστόσο η επιλογή της Φινλανδίας ως χώρας φιλοξενίας προσφέρει σαφή πλεονεκτήματα λόγω του κλίματος και της διαθεσιμότητας φθηνής, καθαρής ενέργειας. Η Bull έχει εφαρμόσει μια προηγμένη λύση απευθείας υδρόψυξης (Direct Liquid Cooling) που χρησιμοποιεί ζεστό νερό για την απαγωγή της θερμότητας από τα κρίσιμα εξαρτήματα. Το εντυπωσιακό στοιχείο αυτής της υλοποίησης είναι η κυκλική διαχείριση της ενέργειας, καθώς τα θερμικά φορτία δεν απορρίπτονται στο περιβάλλον αλλά επαναχρησιμοποιούνται για να τροφοδοτήσουν το δίκτυο θέρμανσης της πόλης του Kajaani. Σε συνδυασμό με την αποκλειστική τροφοδοσία της εγκατάστασης από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, το LUMI-AI αναμένεται να αναδειχθεί σε μία από τις πιο περιβαλλοντικά βιώσιμες και ενεργειακά αποδοτικές τεχνολογικές υποδομές μεγάλης κλίμακας σε παγκόσμιο επίπεδο, συνεχίζοντας την παράδοση του υφιστάμενου συστήματος LUMI.

Η εξαγορά της Bull και η ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία

Το project ανατέθηκε στη Bull, τον μοναδικό κατασκευαστή υπερυπολογιστών με εργοστάσιο στην Ευρώπη (Ανζέ, Γαλλία), η οποία εξαγοράστηκε πλήρως τον Μάρτιο του 2026 από το γαλλικό κράτος έναντι 404 εκατομμυρίων ευρώ. Η κίνηση εγγυάται ότι οι ευρωπαϊκές ερευνητικές υποδομές θα παραμείνουν μακριά από ξένα συμφέροντα. Δεδομένου ότι η Bull σχεδιάζει επίσης τα συστήματα που υποστηρίζουν το πρόγραμμα πυρηνικής αποτροπής της Γαλλίας, η αποτροπή εξαγοράς της από επιχειρήσεις εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτέλεσε ζήτημα εθνικής ασφάλειας. 

Πλέον, το γεγονός ότι ο νέος ευρωπαϊκός υπερυπολογιστής αναπτύσσεται από έναν αμιγώς κρατικό προμηθευτή, αντανακλά τη σαφή βούληση για μείωση της εξάρτησης από τρίτες χώρες στο επίπεδο της κατασκευής και συναρμολόγησης, έστω και αν οι κεντρικοί πυρήνες επεξεργασίας (GPUs) εξακολουθούν να κατασκευάζονται από την αμερικανική AMD.