Η ΕΕ απορρίπτει τη νομοθεσία για τη διάσωση των video games

Σύνοψη

• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε επίσημα ότι δεν θα προχωρήσει στη θέσπιση νομικού πλαισίου που να υποχρεώνει τις εταιρείες gaming να διατηρούν τα παιχνίδια τους λειτουργικά μετά την απόσυρσή τους.
• Το κύριο εμπόδιο για την επιβολή νομοθεσίας είναι οι υφιστάμενοι κανονισμοί περί πνευματικών δικαιωμάτων (IP rights) και η διαχείριση αδειοδοτημένου λογισμικού τρίτων.
• Ως εναλλακτική λύση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει να συνεργαστεί με τη βιομηχανία για τη δημιουργία ενός «εθελοντικού κώδικα δεοντολογίας» σχετικά με τον κύκλο ζωής των βιντεοπαιχνιδιών.
• Οι διοργανωτές της καμπάνιας “Stop Killing Games” χαρακτήρισαν την απόφαση αναμενόμενη και μεταφέρουν την πίεσή τους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τροπολογίες στο νομοσχέδιο Digital Fairness Act.
• Στις ΗΠΑ, νομοσχέδιο της Πολιτείας της Καλιφόρνια επιδιώκει να επιβάλει επιστροφές χρημάτων ή εξασφάλιση offline πρόσβασης όταν τερματίζεται η υποστήριξη ενός τίτλου.

Η προσπάθεια χιλιάδων παικτών να διασφαλίσουν την ψηφιακή ιδιοκτησία τους απέναντι στην πρακτική των εταιρειών να «σκοτώνουν» βιντεοπαιχνίδια δέχθηκε ένα σημαντικό, αλλά όχι τελειωτικό, πλήγμα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε την πολυαναμενόμενη απάντησή της στην εκστρατεία πολιτών “Stop Killing Games“, η οποία είχε συγκεντρώσει τις απαραίτητες υπογραφές για να φέρει το ζήτημα της διατήρησης των online games στα έδρανα της Ευρώπης. Η ετυμηγορία ήταν ξεκάθαρη: δεν πρόκειται να υπάρξει νομικά δεσμευτική υποχρέωση για τη διατήρηση της λειτουργικότητας των βιντεοπαιχνιδιών μετά το πέρας της εμπορικής τους διάθεσης.

Το ζήτημα της ψηφιακής διατήρησης μετατρέπεται πλέον στο μεγαλύτερο νομικό και καταναλωτικό ζήτημα της βιομηχανίας, εγείροντας θεμελιώδη ερωτήματα σχετικά με το τι ακριβώς αγοράζουν οι χρήστες όταν πληρώνουν για έναν ψηφιακό τίτλο.

Γιατί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέρριψε την υποχρεωτική νομοθεσία;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αδυνατεί να επιβάλει νομική υποχρέωση στις εταιρείες gaming για τη διατήρηση των παιχνιδιών, εξαιτίας της αυστηρής νομοθεσίας περί πνευματικών δικαιωμάτων (IP). Αντί για δεσμευτικό νόμο, η ΕΕ θα προωθήσει έναν εθελοντικό κώδικα δεοντολογίας σε συνεργασία με τη βιομηχανία, προκειμένου να ρυθμιστεί η διαχείριση της απόσυρσης τίτλων.

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση, η Κομισιόν διευκρίνισε ότι “στο παρόν στάδιο δεν μπορεί να προτείνει νομική υποχρέωση προκειμένου να διατηρούνται τα βιντεοπαιχνίδια playable αφού πάψουν να διατίθενται εμπορικά“. Το νομικό αδιέξοδο πηγάζει από την πολυπλοκότητα των σύγχρονων βιντεοπαιχνιδιών, καθώς οι online τίτλοι σπάνια αποτελούνται αποκλειστικά από κώδικα του ίδιου του στούντιο ανάπτυξης. Βασίζονται σε ενδιάμεσο λογισμικό (middleware), ιδιόκτητους servers, αδειοδοτημένη μουσική, ψηφιακά μοντέλα αυτοκινήτων (όπως είδαμε σε διάφορα racing games) και εξωτερικές βάσεις δεδομένων. Ο εξαναγκασμός των δημιουργών να παραδώσουν τον κώδικα των servers στην κοινότητα ή να επιτρέψουν το hosting από τρίτους προσκρούει άμεσα στα πνευματικά δικαιώματα αυτών των υποκείμενων τεχνολογιών.

Ωστόσο, η ρυθμιστική αρχή δεν κλείνει εντελώς τον φάκελο. Το προτεινόμενο σχέδιο δράσης χωρίζεται σε δύο άξονες:

1. Την έναρξη διαλόγου με εκπροσώπους της βιομηχανίας (publishers, developers) και οργανώσεις καταναλωτών με στόχο τη σύνταξη ενός βιομηχανικού “κώδικα δεοντολογίας”.
2. Τη συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές για την ενημέρωση του κοινού σχετικά με τα υφιστάμενα δικαιώματα των καταναλωτών, με μια εκτενή αναφορά να αναμένεται πριν το τέλος του 2026.

Η αφορμή: Το κλείσιμο του The Crew

Η οργή της κοινότητας, η οποία οδήγησε στη δημιουργία του “Stop Killing Games” στις αρχές του 2024, κορυφώθηκε όταν η Ubisoft αποφάσισε να τραβήξει την πρίζα στους servers του The Crew. Η εταιρεία δεν περιορίστηκε στο να καταστήσει το online racing παιχνίδι ανενεργό, αλλά προχώρησε στη διαγραφή του τίτλου απευθείας από τις ψηφιακές βιβλιοθήκες των χρηστών. Οι παίκτες, που είχαν πληρώσει την πλήρη τιμή κατά την κυκλοφορία του, ξύπνησαν βλέποντας το ψηφιακό τους ράφι άδειο, αναζωπυρώνοντας τη συζήτηση για το μοντέλο των ψηφιακών αδειών χρήσης έναντι της πραγματικής ιδιοκτησίας.

Η αντίδραση της καμπάνιας “Stop Killing Games”

Οι διοργανωτές της καμπάνιας “Stop Killing Games” δήλωσαν πως η απόρριψη από την Επιτροπή ήταν απόλυτα αναμενόμενη. Πλέον, η στρατηγική τους στρέφεται αποκλειστικά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, επιδιώκοντας την ενσωμάτωση στοχευμένων τροπολογιών στο επερχόμενο Digital Fairness Act, παρακάμπτοντας έτσι την αδράνεια της Κομισιόν.

Μέσα από τον επίσημο λογαριασμό τους στο X, οι υπεύθυνοι της πρωτοβουλίας ξεκαθάρισαν τη θέση τους: 

Η απόφαση αυτή δεν ήταν μη αναμενόμενη. Αλλά ήμασταν προετοιμασμένοι. Επομένως, προχωράμε με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την τροποποίηση της Πράξης Ψηφιακής Δικαιοσύνης (Digital Fairness Act). Μπορούμε να προχωρήσουμε χωρίς την Επιτροπή και τη μη-απόφασή της.

Το Digital Fairness Act αποτελεί ένα εξαιρετικά κρίσιμο υπό διαμόρφωση νομοσχέδιο στην Ευρώπη, το οποίο στοχεύει στην καταπολέμηση παραπλανητικών πρακτικών (dark patterns), εθιστικών σχεδιαστικών επιλογών και χειραγωγικών διεπαφών. Η προσθήκη μιας ρήτρας περί καταστροφής ψηφιακών αγαθών στο συγκεκριμένο νομοσχέδιο είναι μια νομικά εξυπνότερη προσέγγιση, καθώς εστιάζει στην αθέμιτη εμπορική πρακτική και όχι στην παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων.

Οι παγκόσμιες εξελίξεις και το παράδειγμα της Καλιφόρνιας

Την ώρα που η Ευρώπη επιλέγει τον δρόμο της αυτορρύθμισης της αγοράς, στις ΗΠΑ γίνονται πιο δραστικά βήματα. Ένα νομοσχέδιο που υποστηρίζεται από το κίνημα “Stop Killing Games” υπερψηφίστηκε πρόσφατα σε επίπεδο πολιτειακής συνέλευσης στην Καλιφόρνια. Εάν το νομοσχέδιο αυτό γίνει νόμος του κράτους, θα υποχρεώνει τους publishers είτε να παρέχουν πλήρεις επιστροφές χρημάτων είτε να προσφέρουν μια playable offline εκδοχή του τίτλου όταν κλείνουν τους επίσημους servers. Φυσικά, ο ίδιος ο νομοθέτης που υποστηρίζει την πρόταση παραδέχεται τη δυσκολία επιβολής του νόμου απέναντι σε εταιρείες-κολοσσούς, αλλά αποτελεί το πρώτο σοβαρό νομοθετικό προηγούμενο παγκοσμίως.

Την ίδια στιγμή, πλατφόρμες διανομής όπως το Steam της Valve προχώρησαν ήδη σε αλλαγές στο περιβάλλον χρήσης (UI). Στο καλάθι αγορών πλέον εμφανίζεται ρητή ειδοποίηση πως ο καταναλωτής “αγοράζει μια άδεια χρήσης του προϊόντος” και όχι το ίδιο το παιχνίδι. Αυτή η προσθήκη, αν και νομικά προστατεύει τις πλατφόρμες από αγωγές, καταδεικνύει ακριβώς τη βασική αιτία της έντασης, δηλαδή τη διάσταση μεταξύ της προσδοκίας του πελάτη και της νομικής πραγματικότητας του software.

Η μάχη για τη διάσωση της ιστορίας των βιντεοπαιχνιδιών και των χρημάτων των καταναλωτών μόλις πέρασε στον επόμενο, πολύ πιο κρίσιμο, πολιτικό γύρο. Το κατά πόσο ένας “κώδικας δεοντολογίας” θα πείσει εταιρείες να επωμιστούν το υψηλό κόστος ανάπτυξης εργαλείων offline λειτουργίας για τίτλους που δεν αποφέρουν πλέον έσοδα, παραμένει εξαιρετικά αμφίβολο.