Η Κίνα ολοκληρώνει το υπόγειο στοίχημα των 560 μέτρων

Η διαχείριση των πυρηνικών καταλοίπων αποτελούσε ανέκαθεν την «αχίλλειο πτέρνα» της ατομικής ενέργειας. Ενώ οι αντιδραστήρες υπόσχονται καθαρή ενέργεια, τα απόβλητα που αφήνουν πίσω τους παραμένουν επικίνδυνα για χιλιάδες χρόνια. Η Κίνα, με μια κίνηση που συνδυάζει την υψηλή μηχανική με τη γεωστρατηγική διορατικότητα, φαίνεται πως βρήκε την απάντηση 560 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της γης.

Η είδηση που έρχεται από την επαρχία Γκανσού αφορά την ολοκλήρωση της εκσκαφής της σπειροειδούς ράμπας στο Υπόγειο Ερευνητικό Εργαστήριο του Μπεϊσάν (Beishan Underground Research Laboratory). Ένα έργο-μαμούθ που φιλοδοξεί να μετατραπεί στο ασφαλέστερο «θησαυροφυλάκιο» τοξικών υλικών στον πλανήτη.

Ο «τυφλοπόντικας» και ο γρανίτης

Το τεχνικό επίτευγμα πίσω από αυτή την είδηση έχει όνομα: «Beishan No. 1». Πρόκειται για το πρώτο στον κόσμο μηχάνημα διάνοιξης σηράγγων (TBM) που σχεδιάστηκε ειδικά για να σκάβει σπειροειδείς κατηφόρες με μεγάλη κλίση σε εξαιρετικά σκληρά πετρώματα.

Αντί για τις συμβατικές μεθόδους που θα μπορούσαν να διαταράξουν τη σταθερότητα του υπεδάφους, οι Κινέζοι μηχανικοί επιστράτευσαν αυτόν τον «σιδερένιο τυφλοπόντικα» για να διαπεράσουν το αδιαπέραστο γρανιτένιο υπόστρωμα της περιοχής. Η επιλογή της τοποθεσίας δεν ήταν τυχαία. Μετά από τρεις δεκαετίες ερευνών, οι γεωλόγοι κατέληξαν στο Μπεϊσάν, καθώς τα πετρώματά του θεωρούνται από τα πιο σταθερά και συμπαγή στη Γη, προσφέροντας την ιδανική φυσική θωράκιση ενάντια σε διαρροές ραδιενέργειας ή σεισμικές δραστηριότητες.

Η ολοκλήρωση της σήραγγας προσφέρει πλέον πρόσβαση στα βαθύτερα σημεία του εργαστηρίου, ανοίγοντας τον δρόμο για την κρίσιμη φάση των πειραμάτων.

Γιατί τώρα; Η μεγάλη εικόνα

Η χρονική συγκυρία είναι κρίσιμη. Η Κίνα τρέχει το πιο επιθετικό πρόγραμμα επέκτασης πυρηνικής ενέργειας παγκοσμίως, με δεκάδες αντιδραστήρες υπό κατασκευή. Για να είναι βιώσιμο αυτό το ενεργειακό μοντέλο, η χώρα πρέπει να «κλείσει τον κύκλο» του πυρηνικού καυσίμου.

Το εργαστήριο του Μπεϊσάν δεν είναι απλώς μια αποθήκη. Είναι ένα επιστημονικό κέντρο δοκιμών. Πριν εναποτεθούν εκεί μόνιμα τα απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας (HLW), οι επιστήμονες πρέπει να επιβεβαιώσουν ότι η γεωλογία της περιοχής μπορεί να τα φυλακίσει με ασφάλεια για δεκάδες χιλιάδες χρόνια.

Το έργο, το οποίο εγκρίθηκε το 2019 και ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 2021, αποτελεί μέρος μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής τριών φάσεων:

1. Επιλογή τοποθεσίας και εργαστηριακές μελέτες (ολοκληρώθηκε).
2. Υπόγειες δοκιμές in-situ (η φάση που ξεκινά τώρα με το νέο εργαστήριο και θα διαρκέσει χρόνια).
3. Κατασκευή του τελικού Εθνικού Αποθετηρίου, με ορίζοντα λειτουργίας το 2050.

Μια παγκόσμια κούρσα ασφαλείας

Μέχρι πρόσφατα, η Φινλανδία με το έργο «Onkalo» ήταν η μόνη χώρα που βρισκόταν τόσο κοντά στη λειτουργία ενός μόνιμου γεωλογικού αποθετηρίου. Η Κίνα, με την ταχύτητα που χαρακτηρίζει τα έργα υποδομής της, καλύπτει γρήγορα το χαμένο έδαφος.

Το εργαστήριο στο Μπεϊσάν θα επιτρέψει τη μελέτη της συμπεριφοράς των υπόγειων υδάτων, της θερμικής επίδρασης των αποβλήτων στα πετρώματα και της μηχανικής αντοχής των τούνελ σε βάθος μισού χιλιομέτρου. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Κίνα βλέπει το ζήτημα όχι μόνο ως τεχνική πρόκληση, αλλά ως θέμα εθνικής ασφάλειας και περιβαλλοντικής ευθύνης.

Το στοίχημα των επόμενων γενεών

Καθώς το TBM «Beishan No. 1» ολοκλήρωσε την αποστολή του, η σιωπή της ερήμου Γκόμπι «έσπασε» από τους πανηγυρισμούς των μηχανικών. Ωστόσο, το πραγματικό έργο τώρα αρχίζει.

Το υπόγειο σύμπλεγμα, που θυμίζει σκηνικό από ταινία κατασκοπείας, θα φιλοξενήσει ερευνητές που θα εργάζονται αποκομμένοι από τον έξω κόσμο. Η αποστολή τους είναι βαριά: να εγγυηθούν ότι τα επικίνδυνα κατάλοιπα της σημερινής ενεργειακής αφθονίας δεν θα γίνουν εφιάλτης για τις μελλοντικές γενιές.

Εάν τα πειράματα στο Μπεϊσάν στεφθούν με επιτυχία, η Κίνα θα έχει καταφέρει κάτι που ελάχιστα κράτη έχουν τολμήσει: να δαμάσει πλήρως τον πυρηνικό κύκλο, από την παραγωγή μέχρι την αιώνια ταφή. Και στην αχανή σιωπή της Γκόμπι, 560 μέτρα κάτω από την άμμο, ίσως κρύβεται το κλειδί για ένα καθαρότερο, πυρηνικό μέλλον.