Μήπως οι επεμβάσεις κατά του καρκίνου αφαιρούν κατά λάθος το πιο ισχυρό όπλο του οργανισμού μας;

Μια νέα έρευνα από το University of Melbourne αμφισβητεί μια από τις πιο κοινές πρακτικές στη χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου: την αφαίρεση των λεμφαδένων. Αν και για δεκαετίες θεωρούνταν αναγκαία για να αποτραπεί η μετάσταση, τα νέα ευρήματα δείχνουν ότι οι λεμφαδένες ίσως είναι πολύ πιο σημαντικοί απ’ ό,τι πιστεύαμε και ότι η διατήρησή τους θα μπορούσε να ενισχύσει δραματικά την αποτελεσματικότητα των σύγχρονων ανοσοθεραπειών.

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε σε δύο άρθρα στο Nature Immunology από το Peter Doherty Institute for Infection and Immunity, αποκαλύπτει ότι οι λεμφαδένες λειτουργούν ως κεντρικά «εκπαιδευτήρια» του ανοσοποιητικού συστήματος. Εκεί, ειδικά Τ κύτταρα με «βλαστοκυτταρικά» χαρακτηριστικά μαθαίνουν να πολλαπλασιάζονται και να εξελίσσονται σε «killer» Τ κύτταρα — τα κύτταρα που αναγνωρίζουν και καταστρέφουν καρκινικά κύτταρα ή ιούς.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Axel Kallies, επικεφαλής του εργαστηρίου στο Doherty Institute και κύριο συγγραφέα και των δύο δημοσιεύσεων, οι λεμφαδένες δεν είναι απλοί σταθμοί αναμονής για το ανοσοποιητικό, αλλά δυναμικά κέντρα εκπαίδευσης.

Οι λεμφαδένες δεν απλώς αποθηκεύουν κύτταρα του ανοσοποιητικού — τα εκπαιδεύουν και τα καθοδηγούν στη μάχη ενάντια στον καρκίνο. Η αφαίρεσή τους κατά τη διάρκεια μιας επέμβασης, όπως συχνά γίνεται για να αποφευχθεί η εξάπλωση του όγκου, μπορεί άθελά μας να μειώσει την αποτελεσματικότητα θεραπειών όπως η checkpoint blockade ή οι CAR T cell θεραπείες. Αντίθετα, η διατήρησή τους θα μπορούσε να ενισχύσει την ανοσολογική απόκριση και να βελτιώσει την επιτυχία των ανοσοθεραπειών.

Τα ευρήματα δίνουν επίσης μια πιθανή εξήγηση για το γιατί ορισμένοι ασθενείς ανταποκρίνονται πολύ καλύτερα στις ανοσοθεραπείες σε σχέση με άλλους. Η κατάσταση και η λειτουργία των λεμφαδένων φαίνεται να επηρεάζουν καθοριστικά το πόσο καλά το σώμα μπορεί να παράγει και να διατηρεί ενεργά αντικαρκινικά Τ κύτταρα. Όσο πιο «υγιές» και λειτουργικό είναι αυτό το δίκτυο, τόσο πιο αποτελεσματική είναι και η συνολική ανοσολογική απάντηση.

Ο Dr. Carlson Tsui, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο University of Melbourne και πρώτος συγγραφέας μίας εκ των δύο δημοσιεύσεων, εξηγεί ότι η ομάδα του εντόπισε τα μοριακά σήματα που ρυθμίζουν τη συμπεριφορά των βλαστοκυτταρικών Τ κυττάρων και καθορίζουν την ικανότητά τους να παράγουν τα πιο δραστικά «killer» κύτταρα.

Οι ανακαλύψεις μας ανοίγουν τον δρόμο για στοχευμένες θεραπείες που δεν θα επικεντρώνονται μόνο στον ίδιο τον όγκο, αλλά και στη διατήρηση και ενίσχυση της λειτουργίας των λεμφαδένων. Αν ενισχύσουμε αυτά τα ζωτικά ανοσολογικά “κέντρα ελέγχου”, μπορούμε να ενδυναμώσουμε τη φυσική άμυνα του οργανισμού και να αυξήσουμε την αποτελεσματικότητα των ήδη υπαρχουσών θεραπειών.

Αν και η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε ζωικά μοντέλα, οι ερευνητές πιστεύουν ότι τα συμπεράσματα αυτά μπορούν να αποτελέσουν οδηγό για την ανάπτυξη νέων στρατηγικών αντιμετώπισης του καρκίνου και των χρόνιων λοιμώξεων. Η ιδέα είναι να περάσουμε από τη «μηχανική» αφαίρεση του όγκου σε πιο έξυπνες, συνδυαστικές προσεγγίσεις, που θα αξιοποιούν πλήρως το ανοσοποιητικό σύστημα.

Η καθηγήτρια Shahneen Sandhu, επικεφαλής του Melanoma Medical Oncology Service στο Peter MacCallum Cancer Centre, υπογραμμίζει ότι το επόμενο βήμα είναι η επιβεβαίωση αυτών των αποτελεσμάτων σε ασθενείς.

Αν και οι τρέχουσες μελέτες είναι προκλινικές, ήδη σχεδιάζουμε συνεργασίες για τη μελέτη δειγμάτων ασθενών που λαμβάνουν ανοσοθεραπεία με checkpoint inhibitors, στο πλαίσιο της συνεργασίας μας με το Melanoma Research Victoria και τον καθηγητή Kallies. Ο συνδυασμός εργαστηριακής και κλινικής έρευνας θα μας επιτρέψει να μεταφράσουμε αυτά τα ευρήματα από τον πάγκο του εργαστηρίου στο κρεβάτι του ασθενή — και, τελικά, να βελτιώσουμε πραγματικά τα αποτελέσματα των θεραπειών.

Αν τα ευρήματα επιβεβαιωθούν και σε ανθρώπινες κλινικές δοκιμές, θα μπορούσαν να ανατρέψουν δεκαετίες ιατρικής πρακτικής. Για πρώτη φορά, οι χειρουργοί ίσως χρειαστεί να επανεξετάσουν αν η αφαίρεση των λεμφαδένων προστατεύει πραγματικά τους ασθενείς — ή αν, στην πραγματικότητα, τους στερεί την πιο φυσική και αποτελεσματική άμυνά τους απέναντι στον καρκίνο.

[source]