Ο υπολογιστής Apple-1 “Hatfield” πωλήθηκε έναντι 1,15 εκατ. δολαρίων

Σύνοψη

• Ο λειτουργικός υπολογιστής Apple-1, γνωστός ευρέως στον κύκλο των συλλεκτών ως “Hatfield”, πωλήθηκε στη δημοπρασία του οίκου Bonhams στη Νέα Υόρκη για το εντυπωσιακό ποσό των 1.148.200 δολαρίων, καταρρίπτοντας κάθε προηγούμενο ρεκόρ για εμπορικά διαθέσιμο μοντέλο της εταιρείας.
• Η συλλεκτική αξία του πακέτου εκτοξεύτηκε χάρη στην αυθεντική υπογραφή του Steve Wozniak πάνω στη μητρική πλακέτα, αλλά και λόγω μιας σπάνιας επιστολής που υπογράφει ο Steve Jobs από το 1978 με παραλήπτη τον αρχικό ιδιοκτήτη Fred Hatfield.
• Ο Fred Hatfield είχε απορρίψει κατηγορηματικά την προσφορά του Steve Jobs να ανταλλάξει τον υπολογιστή του με μια ολοκαίνουργια μητρική πλακέτα του Apple II έναντι 400 επιπλέον δολαρίων, επιλέγοντας να κρατήσει την πρώτη έκδοση στην κατοχή του παρά τα παράπονα που είχε εκφράσει για την έλλειψη διαθέσιμου λογισμικού.
• Ο υπολογιστής φέρει τον αριθμό 48 στο επίσημο μητρώο καταγραφής των Apple-1, αποτελώντας πρακτικά ένα από τα λιγότερα από 75 επιβεβαιωμένα κομμάτια που διασώζονται σήμερα παγκοσμίως και ανήκοντας στην ελίτ των ελάχιστων μονάδων που παραμένουν απολύτως λειτουργικές.

Η ιστορία της τεχνολογίας γράφεται συχνά μέσα από αντικείμενα που στην εποχή τους θεωρήθηκαν απλώς τα πρώτα αδέξια βήματα μιας βιομηχανίας η οποία προσπαθούσε να βρει τον βηματισμό της, αλλά σήμερα αντιμετωπίζονται ως ανεκτίμητα τεχνολογικά κειμήλια μουσειακής αξίας. 

Ο οίκος δημοπρασιών Bonhams στη Νέα Υόρκη ανακοίνωσε πρόσφατα την ολοκλήρωση μιας δημοπρασίας που αναμένεται να συζητιέται για αρκετό καιρό στους κύκλους των συλλεκτών vintage υπολογιστών, καθώς ένα εξαιρετικά σπάνιο και πλήρως λειτουργικό μοντέλο του Apple-1 κατάφερε να αποσπάσει το αστρονομικό ποσό του 1,15 εκατομμυρίων δολαρίων. Ο υπολογιστής κατασκευάστηκε με τα ίδια τα χέρια του Steve Wozniak το 1976 και φέρει το όνομα “Hatfield” προς τιμήν του αρχικού του ιδιοκτήτη, αποτελώντας ένα χειροπιαστό κομμάτι από τις πρώτες ημέρες της Apple όταν τα γραφεία της στεγάζονταν κυριολεκτικά σε ένα γκαράζ στην Καλιφόρνια.

Ο Apple-1 Hatfield διαθέτει μικροεπεξεργαστή MOS Technology 6502, 8KB μνήμη RAM, τρεις αυθεντικούς πυκνωτές Sprague “Big Blue” και την αυθεντική πλακέτα διασύνδεσης κασέτας Apple 1. Πρόκειται για το νούμερο 48 στο επίσημο μητρώο Apple-1 Registry.

Η δημοπρασία εξελίχθηκε σε μια πραγματική μάχη μεταξύ δύο αποφασισμένων πλειοδοτών, οι οποίοι αντάλλασσαν προσφορές για 28 λεπτά προτού το σφυρί του δημοπράτη κατοχυρώσει το συλλεκτικό μηχάνημα στον τελικό νικητή. Η αρχική εκτίμηση του οίκου Bonhams κυμαινόταν μεταξύ 500.000 και 800.000 δολαρίων, ένα ποσό που ξεπεράστηκε με χαρακτηριστική ευκολία επιβεβαιώνοντας την αμείωτη δίψα των συλλεκτών για αυθεντικά αντικείμενα που συνδέονται με τους ιδρυτές της πολυτιμότερης εταιρείας στον κόσμο. 

Ο Ian Ehling, Διευθυντής του τμήματος Σπάνιων Βιβλίων & Χειρογράφων Βόρειας Αμερικής του οίκου Bonhams, δήλωσε χαρακτηριστικά πως ο ανταγωνισμός για την απόκτηση του υπολογιστή αποτελεί απόδειξη της τεράστιας ιστορικής του βαρύτητας, ειδικά αν αναλογιστούμε ότι βρισκόμαστε στην 50ή επέτειο από την ίδρυση της Apple Computer Company.

Η ιστορία του συγκεκριμένου μηχανήματος είναι ενδεχομένως εξίσου συναρπαστική με τα τεχνικά του χαρακτηριστικά ή την τιμή πώλησής του. Ο Fred Hatfield, ο αρχικός αγοραστής του υπολογιστή, φανερά απογοητευμένος από την παντελή έλλειψη διαθέσιμου λογισμικού για την πλατφόρμα, είχε στείλει επιστολή παραπόνων στα κεντρικά της νεοσύστατης εταιρείας ζητώντας λύσεις. Η απάντηση ήρθε το 1978 με τη μορφή μιας δακτυλογραφημένης επιστολής που έφερε την υπογραφή του ίδιου του Steve Jobs, ο οποίος πρότεινε στον Hatfield μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συμφωνία. Ο Jobs τον προέτρεπε να επιστρέψει τη μητρική πλακέτα του Apple-1 και, πληρώνοντας επιπλέον 400 δολάρια, να αποκτήσει τη μητρική πλακέτα του σαφώς πιο εξελιγμένου Apple II.

Ο Hatfield απέρριψε την προσφορά του Jobs επιλέγοντας να διατηρήσει το αρχικό μοντέλο, μια απόφαση που αποδείχθηκε σοφή με την πάροδο των δεκαετιών αν και ο ίδιος δεν γεύτηκε πλήρως τους καρπούς αυτής της επένδυσης. Χρόνια αργότερα παραχώρησε τον υπολογιστή μέσω ιδιωτικής πώλησης για 40.000 δολάρια καθώς το μηχάνημα έχρηζε εκτεταμένων επισκευών για να επανέλθει σε λειτουργική κατάσταση. Ο νέος αγοραστής ανέλαβε το έργο της πλήρους ανακατασκευής φροντίζοντας παράλληλα να εξασφαλίσει την υπογραφή του Steve Wozniak πάνω στη μητρική πλακέτα προσθέτοντας τεράστια υπεραξία στο πακέτο. Η επένδυση του απέδωσε καρπούς το 2013 όταν ο υπολογιστής δημοπρατήθηκε ξανά αποφέροντας περίπου 686.000 δολάρια, ένα ποσό ρεκόρ για εκείνη την εποχή.

Αξίζει να σημειωθεί πως μολονότι το ποσό του 1,15 εκατομμυρίων δολαρίων αποτελεί παγκόσμιο ρεκόρ για ένα εμπορικά διαθέσιμο Apple-1, τα πρωτότυπα μοντέλα της εταιρείας εξακολουθούν να κινούνται σε εντελώς διαφορετικές οικονομικές κλίμακες. Για παράδειγμα, η διάσημη πλακέτα “Celebration” που αποτέλεσε δείγμα προπαραγωγής είχε πωληθεί για 815.000 δολάρια το 2016, ενώ μόλις τον Ιανουάριο του 2026 άλλαξε χέρια για το ιλιγγιώδες ποσό των 2,75 εκατομμυρίων δολαρίων, αποδεικνύοντας πως η αγορά των ρετρό τεχνολογικών υπολογιστών μοιάζει πλέον με το χρηματιστήριο έργων τέχνης υψηλής αισθητικής.