Πρόστιμο-ρεκόρ 550 εκατ. ευρώ για πώληση επικίνδυνων προϊόντων

Σύνοψη

• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέβαλε στην AliExpress το μεγαλύτερο πρόστιμο στα χρονικά του Digital Services Act (DSA), ύψους 550 εκατομμυρίων ευρώ.
• Η πλατφόρμα απέτυχε συστηματικά να αποτρέψει την πώληση επικίνδυνων, παράνομων και πλαστών προϊόντων (ηλεκτρονικά, παιχνίδια, καλλυντικά) στους Ευρωπαίους καταναλωτές.
• Οι ελεγκτές της εταιρείας αποδείχθηκε ότι διέθεταν συχνά μόλις 10 έως 20 δευτερόλεπτα για να εγκρίνουν τη νομιμότητα των προϊόντων, επιτρέποντας σε εμπόρους να παρακάμπτουν τα συστήματα ασφαλείας.
• Αν και το πρόστιμο είναι τεράστιο, αντιστοιχεί σε λιγότερο από το 1% των παγκόσμιων εσόδων της μητρικής Alibaba (122 δισ. ευρώ), αποφεύγοντας το μέγιστο όριο του 6% που προβλέπει ο νόμος.
• Η κινεζική εταιρεία χαρακτήρισε την απόφαση «δυσανάλογη» και υποχρεούται να καταθέσει λεπτομερές πλάνο συμμόρφωσης έως τις 20 Οκτωβρίου 2026.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέβαλε επίσημα πρόστιμο 550 εκατομμυρίων ευρώ στην κινεζική πλατφόρμα λιανικής AliExpress, ιδιοκτησίας του ομίλου Alibaba, λόγω κατάφωρης παραβίασης της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), καθώς η εταιρεία απέτυχε να ελέγξει τους κινδύνους από τη διάθεση παράνομων, πλαστών και υγειονομικά επικίνδυνων προϊόντων στους 193 εκατομμύρια μηνιαίους Ευρωπαίους χρήστες της. Η πλατφόρμα έχει αυστηρή προθεσμία έως τις 20 Οκτωβρίου 2026 για την υποβολή σχεδίου συμμόρφωσης.

Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιβεβαιώνει τα προκαταρκτικά ευρήματα που είχαν εκδοθεί τον Ιούνιο του 2025, έπειτα από μια ενδελεχή έρευνα η οποία διήρκεσε πάνω από δύο χρόνια. Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, η AliExpress κατατάσσεται στις Very Large Online Platforms (VLOPs), γεγονός που την υποχρεώνει νομικά να εφαρμόζει αυστηρότατους μηχανισμούς διαχείρισης συστημικών κινδύνων. Αντί αυτού, η πλατφόρμα επέτρεψε την ανεξέλεγκτη ροή προϊόντων που παραβιάζουν κατάφωρα την ευρωπαϊκή νομοθεσία περί προστασίας των καταναλωτών.

Οι διαπιστώσεις των Ευρωπαίων ελεγκτών είναι αποκαλυπτικές της δομικής δυσλειτουργίας των εσωτερικών συστημάτων της AliExpress. Παρότι η πλατφόρμα διέθετε όρους χρήσης που φαινομενικά εναρμονίζονταν με το ευρωπαϊκό δίκαιο και απαγόρευαν την ανάρτηση παράνομων προϊόντων, η πρακτική εφαρμογή αυτών των κανόνων ήταν ανύπαρκτη. Ανεξάρτητοι πωλητές μπορούσαν με εξαιρετική ευκολία να διαθέσουν στην αγορά επικίνδυνα καταναλωτικά αγαθά, απλώς τοποθετώντας τα σε λάθος κατηγορίες ή αποκρύπτοντας τα λογότυπα επώνυμων προϊόντων προκειμένου να ξεπεράσουν τους υποτυπώδεις αλγοριθμικούς ελέγχους.

Πώς κατέρρευσαν τα συστήματα ασφαλείας: Ο κανόνας των «10 δευτερολέπτων»

Το ρεπορτάζ και τα εσωτερικά έγγραφα της Κομισιόν καταδεικνύουν την ανεπάρκεια της ανθρώπινης εποπτείας στην AliExpress. Η μητρική Alibaba απέτυχε να επενδύσει στο απαραίτητο ανθρώπινο δυναμικό για την ουσιαστική επιθεώρηση των καταχωρήσεων. Αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανέφεραν ότι οι ελεγκτές της πλατφόρμας, οι οποίοι ήταν επιφορτισμένοι με την αξιολόγηση των αναφορών για δυνητικά παράνομα προϊόντα, διέθεταν συχνά μόλις δέκα έως είκοσι δευτερόλεπτα ανά προϊόν για να κρίνουν εάν αυτό πληρούσε τα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφαλείας.

Αυτή η προσέγγιση της ταχύτητας εις βάρος της ποιότητας οδήγησε σε σοβαρές αστοχίες. Το σύστημα ταχείας ειδοποίησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο έχει σχεδιαστεί για την άμεση ταυτοποίηση και απόσυρση μη ασφαλών μη διατροφικών προϊόντων, ουσιαστικά υπονομεύτηκε. Εκατομμύρια προϊόντα που είχαν χαρακτηριστεί ρητά ως παράνομα, αποσύρονταν προσωρινά μόνο και μόνο για να επανεμφανιστούν στην πλατφόρμα λίγες ώρες αργότερα, παραμένοντας ενεργά για εβδομάδες ή και μήνες. Αυτά περιλάμβαναν από φορτιστές και ηλεκτρονικές συσκευές που ενείχαν κίνδυνο πυρκαγιάς, μέχρι παιδικά παιχνίδια κατασκευασμένα από τοξικά πλαστικά και καλλυντικά με απαγορευμένες χημικές ενώσεις.

Η στάση της Ευρώπης και η ευρύτερη μάχη του e-commerce

Η Επίτροπος Τεχνολογίας της ΕΕ, Henna Virkkunen, υπήρξε κατηγορηματική στις δηλώσεις της: 

Η εξάπλωση πλαστών ενδυμάτων, μη ασφαλών παιχνιδιών, επικίνδυνων καλλυντικών και άλλων επιβλαβών προϊόντων δεν αποτελεί αναπόφευκτο κόστος των διαδικτυακών αγορών — είναι αποκλειστική αποτυχία της AliExpress να συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις της βάσει της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες. Το μέγεθος της εταιρείας δεν αποτελεί δικαιολογία.

Το πρόστιμο των 550 εκατ. ευρώ δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός, αλλά τμήμα μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής αντεπίθεσης απέναντι στο μοντέλο των κινεζικών υπερ-πλατφορμών. Υπενθυμίζεται ότι τον Μάιο του 2026, η Κομισιόν επέβαλε αντίστοιχο πρόστιμο ύψους 200 εκατ. ευρώ στην Temu για ανάλογες παραβάσεις, ενώ η Shein (η οποία εξυπηρετεί 156 εκατ. χρήστες) βρίσκεται ήδη υπό το μικροσκόπιο των ρυθμιστικών αρχών. Συνολικά, πάνω από το 90% των πακέτων e-commerce που εισάγονται καθημερινά στην Ευρωπαϊκή Ένωση προέρχονται από την Κίνα. Σε απάντηση αυτού του κύματος, η ΕΕ προχώρησε πρόσφατα στην επιβολή ενιαίου τελωνειακού τέλους 3 ευρώ ανά δέμα, καταργώντας την ατέλεια για είδη μικρής αξίας προκειμένου να ελέγξει τον τεράστιο όγκο εισαγωγών.

Η απάντηση της Alibaba και ο οικονομικός αντίκτυπος

Παρά το ιστορικό ρεκόρ του προστίμου για τα δεδομένα του DSA (ξεπερνώντας τα 120 εκατ. ευρώ του X και τα 200 εκατ. της Temu), η συνολική οικονομική επίπτωση παραμένει διαχειρίσιμη για τον κολοσσό της Alibaba. Η νομοθεσία δίνει το δικαίωμα στις Βρυξέλλες να επιβάλλουν πρόστιμα που αγγίζουν έως και το 6% των ετήσιων παγκόσμιων εσόδων ενός ομίλου. Στην προκειμένη περίπτωση, τα 550 εκατ. ευρώ αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 0,5% του ετήσιου τζίρου των 122 δισεκατομμυρίων ευρώ της εταιρείας.

Η AliExpress εξέδωσε άμεσα ανακοίνωση στην οποία καταδικάζει την απόφαση, χαρακτηρίζοντας το πρόστιμο «δυσανάλογο». Εκπρόσωπος της εταιρείας δήλωσε: 

Διαφωνούμε με τη σημερινή απόφαση. Δεν αντικατοπτρίζει το καθιερωμένο πλαίσιό μας ούτε τις σημαντικές, προληπτικές βελτιώσεις που έχουμε κάνει στα συστήματά μας. Αξιολογούμε την απόφαση και εξετάζουμε όλες τις νομικές επιλογές μας. 

Παρόλα αυτά, η εταιρεία οφείλει να υποβάλει μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου 2026 ένα αναλυτικό Σχέδιο Δράσης, το οποίο θα εξεταστεί εξονυχιστικά από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ψηφιακών Υπηρεσιών. Εάν η εταιρεία αποτύχει να πείσει τις αρχές για τη συμμόρφωσή της, αντιμετωπίζει τον κίνδυνο επιβολής ημερήσιων κυρώσεων.