Πώς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επηρεάζουν τον εγκέφαλο ενός παιδιού – «Οτιδήποτε απαγορευμένο γίνεται αυτόματα ελκυστικό», λέει ειδικός

Ο αντίκτυπος των νέων τεχνολογιών στον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο είναι βαθύς και, σε πολλές περιπτώσεις, υποτιμημένος, προειδοποιεί καθηγητής, ειδικός νευρεοπιστήμης.

Ο Ρουμάνος αναπληρωτής καθηγητής Δρ. Dragoş Cîrneci, ειδικός νευροεπιστήμης μιλώντας σε τηλεοπτική εκπομπή και αναφερόμενος στο μείζον θέμα της χρήσης των κινητών από παιδιά περιέγραψε το κινητό ως εθισμό.

«Το κινητό τηλέφωνο, ειδικά μέσω των εφαρμογών κοινωνικής δικτύωσης, δεν είναι απλώς ένα παθητικό αντικείμενο. Είναι μια συσκευή που παίζει συνεχώς με το ντοπαμινεργικό σύστημα του εγκεφάλου και δημιουργεί ένα είδος εθιστικής συμπεριφοράς συγκρίσιμης, σε επίπεδο μηχανισμού, με άλλες μορφές εθισμού»,  εξήγησε ο νευροεπιστήμονας.

Σε ότι αφορά συμπεριφορές όπως άγχος και αδυναμία συγκέντρωσης που παρατηρούνται σε παιδιά και από πολλούς συνδέονται με τη χρήση κινητού ο καθηγητής εξηγεί:

«Βλέπουμε σαφείς συσχετίσεις μεταξύ της αφιέρωσης πολύ χρόνου στο τηλέφωνο και διαφόρων ψυχικών ή συμπεριφορικών προβλημάτων, αλλά δεν μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα τι προκαλεί τι. Δεν γνωρίζουμε αν το τηλέφωνο προκαλεί αυτά τα προβλήματα ή αν τα ευάλωτα άτομα τείνουν να περνούν περισσότερο χρόνο στο τηλέφωνο»,  είπε.

Μικρές αλλαγές στον εγκέφαλο

Μία από τις λίγες διαχρονικές μελέτες που ανέφερε ο ειδικός, η οποία διεξήχθη σε παιδιά που παρακολουθήθηκαν για τέσσερα χρόνια, έδειξε μικρές αλλαγές στον εγκέφαλο, χωρίς δραματικά συμπεράσματα. Ωστόσο, η έλλειψη οριστικών στοιχείων δεν σημαίνει και έλλειψη κινδύνων.

Γιατί το TikTok είναι τόσο… επιθετικό για τον εγκέφαλο

Ο καθηγητής διαχωρίζει δε εφαρμογές όπως το TikTok που τις χαρακτηρίζει πολύ πιο επιθετικές στον εγκέφαλο από άλλες μορφές μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

«Δεν έχει να κάνει μόνο με το περιεχόμενο, αλλά και με τον τρόπο που παρουσιάζεται. Τα κλιπ μερικών δεκάδων δευτερολέπτων, με γρήγορο μοντάζ και μόνιμα ερεθίσματα, προσελκύουν την ακούσια προσοχή, όχι την εκούσια. Αυτό μειώνει τη μακροπρόθεσμη συγκέντρωση και επηρεάζει το κίνητρο»,  εξήγησε.

Επιπλέον, αυτός ο τύπος ψηφιακής κατανάλωσης μεταβάλλει την αντίληψη του χρόνου και μειώνει την ανοχή στη συνεχή πνευματική προσπάθεια, τόσο στα παιδιά όσο και στους ενήλικες.

Δεν επηρεάζονται όλα τα παιδιά το ίδιο

Πάντως επισημαίνει ότι η τεχνολογία δεν επηρεάζει όλα τα παιδιά εξίσου.

Όσοι έχουν ήδη συναισθηματικές ή συμπεριφορικές ευπάθειες είναι οι πιο εκτεθειμένα.

«Εάν ένα παιδί είναι αγχωμένο, καταθλιπτικό ή έχει ΔΕΠΥ, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν δημιουργούν απαραίτητα το πρόβλημα, αλλά το επιδεινώνουν. Ακριβώς όπως συνέβη και κατά την πανδημία: οι οθόνες έχουν επιδεινώσει τις ήδη υπάρχουσες δυσκολίες », δήλωσε ο Dragoş Cîrneci.

Στην περίπτωση των κοριτσιών, ο αντίκτυπος παρατηρείται ιδιαίτερα στον τομέα της εικόνας του σώματος, του άγχους και της κατάθλιψης, ενώ τα αγόρια είναι πιο επιρρεπή σε παρορμητικές ή εκφοβιστικές συμπεριφορές.

Αντίθετος με την καθολική απαγόρευση

Παρόλο που ορισμένες χώρες έχουν επιλέξει να απαγορεύσουν τα smartphones στα σχολεία, ο Cîrneci είναι επιφυλακτικός ως προς τις ριζοσπαστικές λύσεις. Πιστεύει ότι μια απλή απαγόρευση μπορεί να έχει περιορισμένες ή ακόμη και αντιπαραγωγικές επιπτώσεις.

«Οτιδήποτε απαγορευμένο γίνεται αυτόματα ελκυστικό, ειδικά για τους εφήβους. Αν δεν υπάρχει εκπαίδευση και γονικός έλεγχος, το παιδί θα αναπληρώσει τον χαμένο χρόνο μόλις τελειώσει το σχολείο », εξήγησε.

Μια πιο ρεαλιστική λύση θα ήταν μια «μέση λύση»: μη έξυπνα τηλέφωνα για παιδιά, περιορισμός του χρόνου χρήσης, έλεγχος του περιεχομένου και, πάνω απ’ όλα, η ενεργός συμμετοχή των γονιών.

Στο τελευταίο επιμένει. Το πιο σημαντικό τονίζει, είναι, ότι ο γονιός γνωρίζει πού βρίσκεται το παιδί, με ποιον είναι και τι κάνει.«