Το απόλυτο «crash test» της ανθρώπινης φυσιολογίας στο βαθύ Διάστημα

Όταν οι τέσσερις αστροναύτες της αποστολής Artemis II δέσουν τις ζώνες τους στην κάψουλα Orion, δεν θα ξεκινήσουν απλώς για μια ιστορική πτήση γύρω από τη Σελήνη. Στην πραγματικότητα, ετοιμάζονται να μετατρέψουν τα ίδια τους τα σώματα στο πιο κρίσιμο πείραμα της NASA εδώ και πενήντα χρόνια.

Ενώ τα πρωτοσέλιδα εστιάζουν στην επιστροφή του ανθρώπου στο φεγγάρι, η πραγματική είδηση κρύβεται κάτω από τις στολές του πληρώματος. Η αποστολή αυτή σηματοδοτεί την αρχή μιας νέας εποχής βιοϊατρικής χαρτογράφησης, καθώς η NASA επιχειρεί να απαντήσει στο πιο καυτό ερώτημα της διαστημικής εξερεύνησης: Μπορεί ο άνθρωπος να επιβιώσει αλώβητος στο εχθρικό περιβάλλον του βαθύ διαστήματος, μακριά από την ασπίδα της Γης;

Πέρα από την προστασία της Γης

Για δεκαετίες, οι αστροναύτες στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) απολάμβαναν μια σχετική ασφάλεια. Παρόλο που βρίσκονται στο Διάστημα, ο ISS περιφέρεται εντός της μαγνητόσφαιρας της Γης, η οποία λειτουργεί ως φυσική ομπρέλα προστασίας ενάντια στην κοσμική ακτινοβολία.

Η Artemis II αλλάζει ριζικά τα δεδομένα. Το πλήρωμα —αποτελούμενο από τους Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch και τον Καναδό Jeremy Hansen— θα διασχίσει τις ζώνες ακτινοβολίας Van Allen και θα βρεθεί εκτεθειμένο σε συνθήκες που κανένας άνθρωπος δεν έχει βιώσει από την εποχή του Apollo. Η διαφορά είναι πως τώρα, διαθέτουμε την τεχνολογία για να καταγράψουμε τι ακριβώς συμβαίνει στο ανθρώπινο σώμα σε πραγματικό χρόνο.

Αυτό που φοβίζει τους επιστήμονες δεν είναι μόνο η έλλειψη βαρύτητας, αλλά η ύπουλη δράση της διαστημικής ακτινοβολίας στο DNA, τα κύτταρα και τις νοητικές λειτουργίες. Για να φτάσουμε στον Άρη, πρέπει πρώτα να μάθουμε αν το “όχημα” που λέγεται ανθρώπινος οργανισμός μπορεί να αντέξει το ταξίδι.

Αστροναύτες και «Αβατάρ»

Το επιστημονικό πρόγραμμα της αποστολής είναι σχεδιασμένο με χειρουργική ακρίβεια. Οι αστροναύτες θα συμμετάσχουν σε μια σειρά από πειράματα που θυμίζουν σενάριο τεχνολογικού θρίλερ.

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά projects είναι η χρήση «οργάνων-σε-τσιπ» (organs-on-chips). Πρόκειται για μικροσκοπικές συσκευές που περιέχουν ζωντανά κύτταρα από το αίμα και τον μυελό των οστών των ίδιων των αστροναυτών. Αυτά τα βιολογικά «αβατάρ» θα ταξιδέψουν μαζί τους στο διάστημα. Σκοπός είναι να συγκριθούν οι αντιδράσεις των κυττάρων στα τσιπ με τις αντιδράσεις των πραγματικών οργάνων των αστροναυτών. Έτσι, οι επιστήμονες ελπίζουν να κατανοήσουν πώς η ακτινοβολία επηρεάζει το ανοσοποιητικό σύστημα σε κυτταρικό επίπεδο, χωρίς να χρειάζεται να υποβάλλουν τους ανθρώπους σε επικίνδυνες διαδικασίες βιοψίας εν πτήσει.

Κάθε σταγόνα μετράει

Η συλλογή δεδομένων δεν σταματά εκεί. Η καθημερινότητα του πληρώματος θα είναι μια συνεχής ιατρική εξέταση. Η NASA έχει αναπτύξει νέες μεθόδους συλλογής βιολογικών δειγμάτων που δεν απαιτούν ογκώδεις καταψύκτες, εξοικονομώντας πολύτιμο χώρο και ενέργεια στην κάψουλα Orion.

Οι αστροναύτες θα χρησιμοποιούν ειδικές κάρτες για να αποθηκεύουν δείγματα σάλιου, τα οποία θα στεγνώνουν και θα διατηρούνται σε θερμοκρασία περιβάλλοντος. Παράλληλα, θα φορούν προηγμένους αισθητήρες που θα καταγράφουν κάθε χτύπο της καρδιάς, την ποιότητα του ύπνου και τα επίπεδα στρες, ενώ θα πραγματοποιούν τακτικά τεστ αναπνοής και υπερηχογραφήματα.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην «διαστημική ομίχλη» – την πτώση των γνωστικών λειτουργιών που συχνά παρατηρείται στους αστροναύτες. Μέσα από εξειδικευμένα τεστ σε ταμπλέτες, θα αξιολογείται η ταχύτητα αντίδρασης, η μνήμη και ο προσανατολισμός τους, καθώς η απομόνωση και η απόσταση από τη Γη ενδέχεται να επηρεάσουν την ψυχολογία και την απόδοσή τους.

Η πρόβα τζενεράλε για τον Κόκκινο Πλανήτη

Ίσως το πιο κρίσιμο στοιχείο της αποστολής είναι η δοκιμή των συστημάτων αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης. Εάν κατά τη διάρκεια της 10ήμερης αποστολής συμβεί μια ηλιακή έκλαμψη, το πλήρωμα θα κληθεί να κατασκευάσει ένα προσωρινό καταφύγιο μέσα στο σκάφος, χρησιμοποιώντας τα ίδια τα εφόδια και τον εξοπλισμό τους ως τείχος προστασίας από τα σωματίδια υψηλής ενέργειας.

Η αποστολή Artemis II, λοιπόν, δεν είναι απλώς μια επανάληψη του 1968. Είναι η γέφυρα για το μέλλον. Τα δεδομένα που θα συλλέξουν ο Wiseman και η ομάδα του θα καθορίσουν τον τρόπο με τον οποίο θα σχεδιαστούν οι μελλοντικές αποστολές στον Άρη. Αν θέλουμε να γίνουμε διαπλανητικό είδος, πρέπει πρώτα να λύσουμε τον γρίφο της ανθρώπινης ευθραυστότητας. Και αυτή η αποστολή είναι το πρώτο, αποφασιστικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.