Το 80% κάνει ψηφιακό καθαρισμό, αλλά μόνο το 36% αλλάζει κωδικούς

Σύνοψη

• Σχεδόν το 80% των χρηστών πραγματοποιεί ψηφιακό καθαρισμό, διαγράφοντας παλιά αρχεία και ιστορικό περιήγησης.
• Παρά τον τακτικό καθαρισμό των συσκευών, μόνο το 36% των χρηστών ανανεώνει τακτικά τους κωδικούς πρόσβασής του.
• Μόλις το 35% των ερωτηθέντων δημιουργεί τακτικά αντίγραφα ασφαλείας (backups), αφήνοντας κρίσιμα δεδομένα εκτεθειμένα.
• Οι ειδικοί της Kaspersky προτείνουν την αυτοματοποίηση των διαδικασιών ασφαλείας μέσω εξειδικευμένου λογισμικού, όπως οι password managers και οι εφαρμογές διαχείρισης επιδόσεων.

Η διατήρηση της τάξης στις ψηφιακές μας συσκευές έχει μετατραπεί σε μια συνηθισμένη πρακτική, ωστόσο η πλειοψηφία των χρηστών αγνοεί τα κρίσιμα βήματα που εξασφαλίζουν την πραγματική προστασία των δεδομένων τους. Νέα έρευνα της Kaspersky καταδεικνύει μια σαφή αναντιστοιχία ανάμεσα στον «ψηφιακό καθαρισμό» για την απελευθέρωση χώρου και στις ουσιαστικές ενέργειες θωράκισης απέναντι στις σύγχρονες απειλές του διαδικτύου.

Ποια είναι η πραγματική εικόνα της κυβερνοασφάλειας και του ψηφιακού καθαρισμού;

Σύμφωνα με τη νέα έρευνα της Kaspersky για το 2026, σχεδόν το 80% των χρηστών πραγματοποιεί ανά διαστήματα ψηφιακό καθαρισμό διαγράφοντας το ιστορικό περιήγησης και παλιά αρχεία, ωστόσο μόλις το 36% αλλάζει τακτικά τους κωδικούς πρόσβασης. Παράλληλα, το 83% ενημερώνει το λογισμικό του, αλλά μόνο το 23% ελέγχει τις ρυθμίσεις απορρήτου, γεγονός που αποκαλύπτει σοβαρά κενά στην καθημερινή προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Ο μέσος άνθρωπος καταναλώνει καθημερινά 4 έως 6 ώρες μπροστά σε μια οθόνη, ένας χρόνος που μεταφράζεται σε περίπου 70 ημέρες ετησίως. Αυτή η εντατική αλληλεπίδραση με τον ψηφιακό κόσμο δημιουργεί αναπόφευκτα ένα τεράστιο ψηφιακό αποτύπωμα. Άχρηστα αρχεία, διπλές λήψεις φωτογραφιών, προσωρινή μνήμη (cache) και ξεχασμένες εφαρμογές συσσωρεύονται με γρήγορους ρυθμούς. Αυτή η ψηφιακή συσσώρευση όχι μόνο εξαντλεί τον αποθηκευτικό χώρο των συσκευών αλλά και υποβαθμίζει σημαντικά τις επιδόσεις τους. Οι ειδικοί της Kaspersky προειδοποιούν ότι τα ξεχασμένα αρχεία και οι ανενεργοί λογαριασμοί αποτελούν ιδανικά σημεία εισόδου για τους κυβερνοεγκληματίες.

Η ανάλυση των συνηθειών καθαρισμού αναδεικνύει συγκεκριμένες τάσεις:

• Το 83% των ερωτηθέντων προχωρά σε τακτική ενημέρωση του λειτουργικού συστήματος και των εφαρμογών του, προστατεύοντας τις συσκευές από ευπάθειες όταν ένα λογισμικό φτάνει στο τέλος του κύκλου ζωής του.
• Το 80% διαγράφει εφαρμογές που δεν χρησιμοποιεί πλέον.
• Το 79% φροντίζει για τον καθαρισμό του ιστορικού περιήγησης, της προσωρινής μνήμης και την αφαίρεση διπλότυπων αρχείων ή φωτογραφιών.
• Το 69% προχωρά σε οργάνωση και διαχείριση των ψηφιακών αρχείων και των email του.
• Το 60% ελέγχει ή προχωρά σε διαγραφή παλιών διαδικτυακών λογαριασμών.
• Το 58% επιλέγει να αφαιρέσει αποθηκευμένες μεθόδους πληρωμής για την προστασία των οικονομικών του στοιχείων.

Παρά τα θετικά αυτά στοιχεία, η έρευνα φέρνει στο φως κρίσιμες παραλείψεις. Η δημιουργία αντιγράφων ασφαλείας, ίσως το σημαντικότερο μέτρο προστασίας από την απώλεια δεδομένων λόγω βλάβης ή επιθέσεων ransomware, αμελείται. Μόλις το 35% των χρηστών φροντίζει να δημιουργεί τακτικά backups. Παρόλο που το 63% μεταφέρει αρχεία σε εξωτερικούς σκληρούς δίσκους ή σε υπηρεσίες cloud, η Kaspersky τονίζει πως η αποτελεσματική προστασία απαιτεί την αποθήκευση των κρίσιμων δεδομένων σε περισσότερες από μία ξεχωριστές, ασφαλείς τοποθεσίες.

Το πλέον ανησυχητικό εύρημα, ωστόσο, αφορά τους κωδικούς πρόσβασης. Με μόνο το 36% των χρηστών να ανανεώνει τους κωδικούς του σε τακτική βάση, δημιουργείται μια τεράστια ευπάθεια. Πρόσφατα δεδομένα της Kaspersky υποδεικνύουν ότι περισσότεροι από τους μισούς κωδικούς πρόσβασης που χρησιμοποιούνται σήμερα μπορούν να παραβιαστούν από τους επιτιθέμενους σε λιγότερο από μία ώρα. Αυτό οφείλεται στη χρήση προβλέψιμων μοτίβων και στην απουσία της απαραίτητης πολυπλοκότητας (γράμματα, αριθμοί, σύμβολα). Η χρήση του ίδιου κωδικού σε πολλαπλούς λογαριασμούς μετατρέπει την παραβίαση μιας και μόνο υπηρεσίας σε ολοκληρωτική κατάρρευση της ψηφιακής ταυτότητας του χρήστη.

Πώς η αυτοματοποίηση λύνει το πρόβλημα των κωδικών και των αντιγράφων ασφαλείας;

Η Kaspersky προτείνει την εγκατάλειψη της αποκλειστικά χειροκίνητης διαχείρισης και την υιοθέτηση αυτοματοποιημένων λύσεων, όπως οι διαχειριστές κωδικών πρόσβασης (password managers) και οι προγραμματισμένες ρουτίνες δημιουργίας αντιγράφων ασφαλείας. Εφαρμογές όπως το Kaspersky Premium αναλαμβάνουν τον έλεγχο ενημερώσεων, την κρυπτογράφηση δεδομένων και τη θωράκιση των συσκευών στο παρασκήνιο, ελαχιστοποιώντας την πιθανότητα ανθρώπινου λάθους.

Η πρακτική του ψηφιακού καθαρισμού πρέπει να αποσυνδεθεί από την άμεση οπτική ικανοποίηση του άδειου αποθηκευτικού χώρου και να συνδεθεί με την μακροπρόθεσμη προστασία. Η αυτοματοποίηση αναδεικνύεται ως το κλειδί. Σύμφωνα με τον Vladimir Nestor, επικεφαλής ερευνητή ασφάλειας στην ομάδα GReAT της Kaspersky, η διατήρηση της τάξης δεν χρειάζεται να είναι χρονοβόρα διαδικασία. Η θέσπιση ορίων στη χρήση δεδομένων από εφαρμογές στο παρασκήνιο και η αξιοποίηση των ενσωματωμένων λειτουργιών καθαρισμού των λύσεων ασφαλείας, αυτοματοποιούν τον κύκλο προστασίας.

Ενδεικτικά, η λειτουργία Performance του Kaspersky Premium επιτρέπει τη γρήγορη εύρεση και διαγραφή διπλότυπων αρχείων στα Windows, ενώ εντοπίζει αχρησιμοποίητες εφαρμογές στο Android. Επιπλέον, το App Cleaner του Kaspersky for macOS, διαθέσιμο από τον Ιούνιο του 2026, αφαιρεί πλήρως τις εφαρμογές και τα κρυφά υπολείμματα αρχείων τους, προσφέροντας πραγματικό καθαρισμό του συστήματος.

Για την ασφαλή διαχείριση της ψηφιακής ταυτότητας, η χρήση εργαλείων όπως το Kaspersky Password Generator και το Kaspersky Password Manager κρίνεται απαραίτητη. Με αυτόν τον τρόπο, οι χρήστες δεν χρειάζεται να απομνημονεύουν δεκάδες περίπλοκους κωδικούς, παρά μόνο έναν ισχυρό κύριο κωδικό, ενώ οι αγορές και τα οικονομικά δεδομένα παραμένουν προστατευμένα σε ένα ψηφιακό «θησαυροφυλάκιο».

Η έρευνα, η οποία διεξήχθη τον Μάρτιο του 2026 από το Κέντρο Έρευνας Αγοράς της Kaspersky, ανέλυσε τις απαντήσεις 7.200 συμμετεχόντων από 18 χώρες (συμπεριλαμβανομένων αγορών της Ευρώπης, της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής), επιβεβαιώνοντας ότι η ελλιπής κυβερνοϋγιεινή αποτελεί ένα παγκόσμιο φαινόμενο.