Σύνοψη
- Το Διεθνές Γραφείο Μέτρων και Σταθμών (BIPM) ψήφισε τον οριστικό τερματισμό της προσθήκης του εμβόλιμου δευτερολέπτου έως το 2035, δίνοντας προτεραιότητα στον ατομικό χρόνο.
- Η πρακτική που ξεκίνησε το 1972 για να συγχρονίζεται η Συντονισμένη Παγκόσμια Ώρα (UTC) με την επιβραδυνόμενη περιστροφή της Γης προκαλούσε ανυπολόγιστα προβλήματα σε συστήματα πλοήγησης, δίκτυα τηλεπικοινωνιών και cloud υποδομές.
- Εταιρείες όπως η Meta και η Google υπήρξαν οι κύριοι υποστηρικτές αυτής της αλλαγής, καθώς οι μηχανισμοί «αλλοίωσης» του χρόνου (smearing) που χρησιμοποιούσαν απαιτούσαν τεράστιους πόρους και ενείχαν κινδύνους κατάρρευσης των servers.
- Η απόφαση αποσυνδέει ουσιαστικά τον επίσημο χρόνο από την αστρονομική πραγματικότητα για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία, επιτρέποντας μια απόκλιση που θα ρυθμιστεί πιθανότατα με την προσθήκη ενός λεπτού τον επόμενο αιώνα.
Η παγκόσμια κοινότητα των μετρολόγων έλαβε μια ιστορική απόφαση που θα μεταβάλει οριστικά τον τρόπο με τον οποίο η ανθρωπότητα και κυρίως τα ψηφιακά συστήματα αντιλαμβάνονται και μετρούν τη ροή του χρόνου. Το Διεθνές Γραφείο Μέτρων και Σταθμών (BIPM), κατά τη διάρκεια της Γενικής Διάσκεψης στο Παρίσι, υπερψήφισε την πρόταση για την κατάργηση του εμβόλιμου δευτερολέπτου, μιας πρακτικής που εφαρμόζεται συστηματικά από το 1972 προκειμένου να διατηρείται ο συγχρονισμός ανάμεσα στον εξαιρετικά ακριβή χρόνο των ατομικών ρολογιών και στην ελαφρώς ακανόνιστη περιστροφή του πλανήτη μας γύρω από τον άξονα του.
Η συγκεκριμένη αλλαγή, η οποία θα τεθεί σε πλήρη ισχύ το αργότερο μέχρι το 2035, αποτελεί μια τεράστια νίκη για τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας που εδώ και χρόνια προειδοποιούσαν για τους ανυπολόγιστους κινδύνους που κρύβει αυτή η φαινομενικά μικρή χρονική διόρθωση.
Ποιο είναι το πρόβλημα με το εμβόλιμο δευτερόλεπτο;
Η προσθήκη του εμβόλιμου δευτερολέπτου προκαλεί κρίσιμες δυσλειτουργίες στις παγκόσμιες υποδομές πληροφορικής, καθώς το λογισμικό δεν είναι σχεδιασμένο να διαχειρίζεται το ίδιο δευτερόλεπτο δύο φορές ή να δέχεται το δευτερόλεπτο «23:59:60». Αυτό οδηγεί σε καταρρεύσεις servers, διακοπές δικτύων, αστοχίες συγχρονισμού σε συστήματα πλοήγησης και προβλήματα καταγραφής δεδομένων στις χρηματοοικονομικές αγορές.
Από την πρώτη εφαρμογή του μέτρου το 1972, έχουν προστεθεί συνολικά 27 εμβόλιμα δευτερόλεπτα στην Συντονισμένη Παγκόσμια Ώρα (UTC), προκειμένου να καλυφθεί η διαφορά που προκύπτει από τη σταδιακή επιβράδυνση της περιστροφής της Γης λόγω των παλιρροϊκών δυνάμεων που ασκεί η Σελήνη. Ενώ για τους ανθρώπους η καθυστέρηση ενός δευτερολέπτου περνάει εντελώς απαρατήρητη, για τα σύγχρονα υπολογιστικά συστήματα ισοδυναμεί με μια λογική παραδοξότητα που συχνά οδηγεί σε καταστροφικά αποτελέσματα. Τα λειτουργικά συστήματα και οι βάσεις δεδομένων βασίζονται στην αδιάλειπτη και προβλέψιμη ροή των χρονοσημάνσεων (timestamps) για να καταγράφουν γεγονότα, να συγχρονίζουν μεταφορές δεδομένων και να διασφαλίζουν την ακεραιότητα των συναλλαγών στα χρηματιστήρια. Όταν ένα σύστημα αναγκάζεται να καταγράψει την ώρα 23:59:60, τα πρωτόκολλα χρονισμού πανικοβάλλονται και οι εφαρμογές που δεν έχουν ενημερωθεί σωστά τείνουν να διακόπτουν τη λειτουργία τους.
Πώς αντιμετωπίζουν οι εταιρείες τεχνολογίας τον συγχρονισμό του χρόνου;
Για να αποφύγουν τις καταρρεύσεις συστημάτων, κολοσσοί όπως η Google και η Meta χρησιμοποιούν μια τεχνική που ονομάζεται «time smearing», όπου αντί να προσθέσουν ένα ολόκληρο δευτερόλεπτο απότομα, επιμηκύνουν ελάχιστα τα δευτερόλεπτα κατά τη διάρκεια ενός 24ώρου, «μοιράζοντας» τον επιπλέον χρόνο ώστε τα ρολόγια των υπολογιστών να συγχρονιστούν ομαλά χωρίς να εμφανιστεί ποτέ το επικίνδυνο έξτρα δευτερόλεπτο.
Αν και το «time smearing» προσέφερε μια λειτουργική παράκαμψη του προβλήματος, δημιουργούσε έναν νέο πονοκέφαλο στους μηχανικούς δικτύων διότι οι διαφορετικές εταιρείες υλοποιούσαν την τεχνική αυτή με διαφορετικούς τρόπους, προκαλώντας ασυμφωνίες μεταξύ ανεξάρτητων συστημάτων που έπρεπε να επικοινωνήσουν μεταξύ τους στον ίδιο χρόνο. Το 2012, η προσθήκη ενός εμβόλιμου δευτερολέπτου προκάλεσε την προσωρινή κατάρρευση ιστοσελίδων όπως το Reddit, το Mozilla και το LinkedIn, αναδεικνύοντας τις αδυναμίες της υπάρχουσας μεθόδου εν μέσω μιας εκθετικά αυξανόμενης ψηφιακής διασύνδεσης. Παράλληλα, δορυφορικά συστήματα όπως το GPS της Αμερικής ή το Galileo της Ευρώπης λειτουργούν με δικές τους ανεξάρτητες κλίμακες χρόνου που δεν λαμβάνουν υπόψη τα εμβόλιμα δευτερόλεπτα, με αποτέλεσμα να απαιτούνται συνεχείς μετατροπές προκειμένου να προσφέρουν ακριβή δεδομένα τοποθεσίας στις συσκευές των χρηστών.
Η πίεση για την κατάργηση αυτής της πρακτικής κορυφώθηκε όταν παρατηρήθηκε ότι η Γη, τα τελευταία χρόνια, άρχισε παραδόξως να περιστρέφεται ελαφρώς πιο γρήγορα, γεγονός που οδήγησε τους επιστήμονες να συζητούν το ενδεχόμενο αφαίρεσης ενός δευτερολέπτου, κάτι που τα ψηφιακά συστήματα δεν έχουν αντιμετωπίσει απολύτως ποτέ και θα μπορούσε να προκαλέσει ανεπανόρθωτες βλάβες σε λογισμικά παλαιότερης γενιάς. Η ψηφοφορία του BIPM αποφασίζει να αφήσει την Συντονισμένη Παγκόσμια Ώρα (UTC) να αποκλίνει από τον αστρονομικό χρόνο που ορίζεται από την περιστροφή της Γης (UT1) για περισσότερο από ένα δευτερόλεπτο, καταργώντας το αυστηρό όριο που ίσχυε από το 1972.
Μετά το 2035, τα ατομικά ρολόγια θα συνεχίσουν να καταγράφουν τον χρόνο με αδιανόητη ακρίβεια δισεκατομμυριοστών του δευτερολέπτου, αδιαφορώντας πλήρως για τις ιδιοτροπίες της γήινης περιστροφής. Οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι η απόκλιση ανάμεσα στον ατομικό χρόνο και τον ηλιακό χρόνο θα αργήσει πολύ να γίνει αισθητή στους ανθρώπους, ίσως και να χρειαστεί ένας ολόκληρος αιώνας για να φτάσει η διαφορά το ένα λεπτό, το οποίο ενδέχεται να προστεθεί με μια μαζική ρύθμιση στο μακρινό μέλλον εάν κριθεί απαραίτητο από τις επόμενες γενιές. Μέχρι τότε, τα παγκόσμια τηλεπικοινωνιακά δίκτυα, οι πλατφόρμες cloud και τα διαστημικά προγράμματα θα λειτουργούν με μια αδιάσπαστη, συνεχή κλίμακα χρόνου που θα διευκολύνει την ανάπτυξη κρίσιμων τεχνολογιών οι οποίες απαιτούν συγχρονισμό ακριβείας σε επίπεδο microsecond.
